Elektrische auto mogelijk onderdeel van oplossing voor netcongestie

De rol van de elektrische auto binnen de energietransitie lijkt zich verder te verbreden. Waar elektrische voertuigen lange tijd vooral werden gezien als extra belasting voor het elektriciteitsnet, kijken energiebedrijven, autofabrikanten en netbeheerders inmiddels nadrukkelijk naar de mogelijkheid om voertuigen juist in te zetten als tijdelijke energieopslag.

Aanleiding hiervoor zijn de ontwikkelingen rondom zogenoemd bidirectioneel laden, ook bekend als Vehicle-to-Grid (V2G). Hierbij kan een voertuig niet alleen elektriciteit afnemen, maar ook tijdelijk terugleveren aan een woning of het elektriciteitsnet.

Onder meer Vattenfall, Hyundai, Kia en Renault werken momenteel aan toepassingen waarbij elektrische voertuigen onderdeel worden van het energiesysteem. In Nederland lopen inmiddels meerdere praktijkproeven.

Elektrische voertuigen als tijdelijke energieopslag

Volgens betrokken partijen ontstaat met bidirectioneel laden een mogelijkheid om vraag en aanbod van elektriciteit beter op elkaar af te stemmen. Elektrische voertuigen staan immers een groot deel van de dag stil, terwijl de batterijcapaciteit aanzienlijk groter is dan die van een gemiddelde thuisbatterij.

Waar een thuisbatterij vaak rond de 10 kWh opslagcapaciteit heeft, beschikken moderne elektrische voertuigen veelal over batterijpakketten van circa 50 tot 80 kWh.

Via slimme laadsoftware kunnen voertuigen laden op momenten dat veel duurzame energie beschikbaar is, bijvoorbeeld bij hoge zonneproductie. Tijdens piekmomenten op het net kan vervolgens een deel van die opgeslagen energie tijdelijk worden teruggeleverd.

Met name de avondpiek tussen circa 16:00 en 21:00 uur geldt hierbij als belangrijk aandachtspunt binnen het Nederlandse energiesysteem.

Netcongestie raakt steeds vaker gebiedsontwikkeling

De ontwikkeling komt op een moment waarop netcongestie op steeds meer locaties directe invloed heeft op woningbouw, bedrijvigheid en gebiedsontwikkeling.

In verschillende regio’s lopen wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen op. Voor ontwikkelaars, gemeenten en vastgoedeigenaren betekent dit dat energievoorziening steeds vaker onderdeel wordt van de ruimtelijke en financiële haalbaarheid van projecten.

Daarmee ontstaat ook een sterkere relatie tussen mobiliteit, parkeren, laadinfra en energiebeheer.

Vooral binnen grotere woningbouwontwikkelingen, parkeerhubs en mobiliteitsconcepten wordt steeds nadrukkelijker gekeken naar:

• Slim laden;
• Energiebeheer binnen parkeervoorzieningen;
• Piekbelasting van het net;
• Collectieve laadvoorzieningen;
• Combinatie van mobiliteit en lokale energieopslag.

Bidirectioneel laden kan op termijn mogelijk een aanvullende rol spelen binnen dergelijke oplossingen, al bevinden veel toepassingen zich nog in de opschalingsfase.

Praktijkproeven moeten haalbaarheid aantonen

Onder meer Vattenfall start in Nederland met praktijktesten waarbij huishoudens via speciale laadvoorzieningen voertuigen gecontroleerd kunnen laten laden en ontladen.

De techniek zelf bestaat al langer, maar grootschalige toepassing bleek jarenlang complex door de afhankelijkheid van meerdere systemen en partijen. Niet alleen voertuigtechniek speelt hierbij een rol, maar ook software, laadinfra, netbeheer, regelgeving en garantieregelingen.

Daarnaast ondersteunen nog niet alle voertuigen bidirectioneel laden en is geschikte laadinfrastructuur nog beperkt beschikbaar.

Ook consumentengedrag blijft een belangrijke factor. Het systeem werkt alleen optimaal wanneer voertuigen voldoende lang aangesloten staan en gebruikers bereid zijn een deel van de batterijcapaciteit beschikbaar te stellen voor energiesturing.

Autofabrikanten proberen zorgen over batterijslijtage daarbij te beperken door grenzen te stellen aan laad- en ontlaadcycli.

Mobiliteit en energie groeien verder naar elkaar toe

De ontwikkelingen rondom bidirectioneel laden laten zien dat mobiliteitsvraagstukken steeds sterker verweven raken met energie-infrastructuur en netcapaciteit.

Waar parkeren en mobiliteit traditioneel vooral draaiden om bereikbaarheid, capaciteit en verkeersstromen, spelen inmiddels ook energievoorziening, laadinfrastructuur en netbelasting een steeds grotere rol binnen nieuwe gebiedsontwikkelingen.

Voor projectontwikkelaars, gemeenten en mobiliteitsadviseurs betekent dit dat parkeer- en mobiliteitsoplossingen in toenemende mate onderdeel worden van bredere energie- en duurzaamheidsvraagstukken.

Omega schreef in 2023 al eerder over de ontwikkelingen rondom bidirectioneel laden en de mogelijke impact hiervan op mobiliteit en energievoorziening. Inmiddels krijgt de technologie steeds meer aandacht vanuit netbeheerders, autofabrikanten en energiebedrijven.